«Қазақстанның әр этносы - бұл біз бен сіздің жетістігіміз. Көпэтностық - біздің жалпы, ұлы қазынамыз»

Н.Ә. Назарбаев

Түрік менталитеті

Басты бет » Жамбыл облысының этностары » Түріктер » Түрік менталитеті

Түрік менталитеті

Түрік менталитеті Шығыс пен Батыстың мәдени дәстүрлерінің әсерінен қалыптасты. Түрік жазушысы Халдунатанердің айтуы бойынша: «...біз, түріктер, Шығыс мистицизмі мен Батыс рационализмі арасындағы қайшылықтардың түйіні болып табыламыз, біріншісінің бір бөлігі және екіншісінің бір бөлігі».

Тұрғылықты жеріне қарамастан, түріктер сыпайылық пен этикетке үлкен көңіл бөледі. Әңгіме әрқашан діни сәлемдесуден, жақындардың денсаулығы туралы сұрақтардан және ізгі-тілектерден басталады. Алайда, әйелдің денсаулығы туралы сұрау немесе оған сәлем беру әдепсіз болып саналады. «Жақын адамдар» дегеніміз - бүкіл түрік отбасы (түрік тілінен  аударылғанда  - «айле»).

Түрік әңгімелесушісінің құрметіне ие болу үшін «шығыс» дипломатиясының әдістерін қолданған жөн. Шетелдіктің қатал сынды немесе эмоционалды даулар мен сенімсіздікті – түріктер жеке басты  қорлау ретінде қабылдайды.

Түріктер шығысша ойлауымен сипатталатындықтан, қарым-қатынас қарқыны, мысалы, неміс немесе ағылшындыққа өте төмен болып көрінуі мүмкін. Түрік мақалында: «асығыс – шайтаннан» делінген, сондықтан сіз әңгімелесушіні асықпаңыз немесе сізді әдепсіз деп санамау үшін оған ұқыптылық туралы еске салмаңыз. Сондай-ақ, әңгімелесушіге ашық алақанды немесе саусақты бағыттау, аяқ киімнің табанын көрсету, барлығына қол орамалын пайдалану әдепсіз болып саналады. Назар аударыңыз, түріктерде басты төмен  изеукелісімді білдіреді, ал  басты шалқайту  және  тілмен сақылдату  мойындамау ымын білдіреді.

Отбасына, әсіресе ата-аналарына және үлкен туыстарына құрмет көрсету – дәстүрлі түрік құндылықтарының бірі, сондықтан Түркияда қарттарға арналған үйлер мен баспаналарды кездестіру мүмкін емес. Түрік отбасында қатаң иерархия бар: ер адамның, отбасы басшысының беделі сөзсіз. Анасы мен балалары отбасы басшысына, кіші ағалары – үлкенге (түрікше «агабей» немесе «аға»), ал әпкелері –үлкен апа мен барлық ағаларына сөзсіз бағынады.

Егер сізді қонаққа шақырса, онда түрік үйінде аяқ киімді есік алдына тастап, үй иесі ұсынған тәпішке кию керек. «Түрікше жақсы мінез кейпі ережесі» бойынша егер сізді дастарқан басына шақырса,  ішіп-жеуден бас тартуға болмайды.