Ұйғырлардың өмірінде музыка мен би үлкен орын алады. Мерекелщ,кештер, үйлену тойлары музыка мен билерсіз аяқталмайды. Ұйғыр халық әндері ерекше әуезділігімен ерекшеленеді. Ән әуеннің рияциялармен көрсететін және ән ырғағын баса көрсететін музыка бірге жүреді. Ән айту кезінде кейде фрғаққа ілесіп алақандарымен қол шапалақтайды

Қазіргі кезде»он екі ұйғыр мұқамы» циклінің жекелеген бөліктері музыкалық халық шығармашылығының көрнекті туындысы болып табылады. Халық әндері мен мұқамдар ұйғырлардың үлкен саны бар халық аспаптарының сүйемелдеуімен орындалады. Біз олардың кейбірін тізімдеуімен шектелеміз. Бұл 8-ден 15-ке лейін ішекті жылжымалы қайықтары бар сопақша пішінді және ұзын мойыны бар дутар ,тэмбир,-қысқыш құрал,үш металл ішектері бар ситар-лютня , тоғыз ішекті инструмент,үш ішекті бандура,бес ішекты бандура »равап»,48ішекті цымбалдар ,18-жұп ішектері бар гусли (калун) ,4- тер 10- ға дейін созылған'' гиджяк'' салақ құралы. Соқпалы аспаптардың ішінде бубен- '' дап» немесе» шалдап» , үлкен барабан-« думбак» және кіші барабан» награ» ,терімен қапталған бір мыс жарты шардан жасалған тимппани- « тевильваз» және « жан» мыс тәрепкелері бар. Үрмелі аспаптар-қамыстан жасалған « няй»  флейтасы ,кларнет тұқымдасы -алмұрт ағашынан жасалған « суняй» , ұзын мыс құбырларынан жасалған « қанай».

Музыка міндетті түрде билермен бірге жүреді. Ұйғыр билері өте сымбатты және темпераментті. Ұйғыр бишілерінің шеберлігі соншалықты жоғары бағаланып , оларды тан әулетінің қытай императоры ерекше мерекелерге шақырған.

Қазіргі уақытта бірде бір мереке бисіз аяқталмайды. Ұйғырларда көптеген жанрлық билер бар -бұл мерекелік билер, аңшылардың билері, ғашықтардың билері,фермерлер биі және т.б.

Ұйғырлардың халық музыка өнері ғасырлар бойы дамып келеді.

Мұны «Он екі ұйғыр Мұқамы» циклі дәлелдейді, бірақ кәсіби музыкалық өнердің дамуы Патшалық Ресейдің отаршыл халықтарының мәдени дамуына мүмкіндік туғызған Кеңес өкіметінің орнауынан басталады.

Дутар - ұзын мойын, нейлон жіптерімен (бұрын олар жібектен жасалған), төрт, кейде бес, дыбыстық бөліністерге бөлінген дәстүрлі екі ішекті, музыкалық аспап. Он жеті түсті оюмен безендірілген.