«Қазақстанның әр этносы - бұл біз бен сіздің жетістігіміз. Көпэтностық - біздің жалпы, ұлы қазынамыз»

Н.Ә. Назарбаев

Өзбек халқының мәдениеті

Басты бет » Жамбыл облысының этностары » Өзбектер » Өзбек халқының мәдениеті

Өзбек халқының мәдениеті

Өзбектер (өз аталымы - өзбек) – Қазақстанның этникалық тобы. Қазақстан Республикасындағы ірі этностардың бірі. Олар негізінен Қазақстанның Өзбекстанмен шекаралас оңтүстік аудандарында тұрады.1924 жылы Орта Азияның ұлттық-аумақтық межеленуінен кейін көптеген өзбектер Қазіргі Оңтүстік Қазақстан және Жамбыл облыстарында қалды. 2000 жылдан кейін еңбек көші-қонының таралуына байланысты этникалық өзбектер Қазақстанның басқа қалалары мен өңірлерінде– Астана мен Алматыда, сондай-ақ Алматы, Қарағанды, Маңғыстау, Қызылорда облыстарында пайда болды.

Өзбек халқының атауы туралы сұраққа бірнеше жауап бар. Бір нұсқасы бойынша, «өзбек» атауы Öz Beg (Өзбек) – Алтын Орданың моңғол ханы – Өзбек ханға (1312-1340) оралады. Алайда, орыс және американдық ғалым Георгий Вернадскийдің пікірінше, «өзбек» термині біріккен «еркін адамдар», әр түрлі кәсіп, тіл, сенім және шығу тегі ретінде қолданылған. «Моңғолдар мен Ресей» еңбегінде ол былай деп жазды: «Пол Пелиоға сәйкес өзбек (Өзбег) атауы «өзін-өзі басқарушы» (maître de sa personne), яғни «еркін адам» дегенді білдіреді. Өзбек ұлттың атауы ретінде «еркін адамдардың ұлты» дегенді білдіреді. Кейбір шығыстанушылар (Г.Вамбери, Х. Ховорс, А. Семенов) өздерін еркін, тәуелсіз адамдар деп санайтындар өздерін «өзбек» сөзімен атады (узи бек — өз-өзіне шебер қожайын). 1830 жылдары Бұхара өзбектері туралы жазған П.С.Савельев дәл осындай пікірді ұстанады, ол өзбектің атауы «мырза» дегенді білдіреді деп санаған.

Қазіргі уақытта Қазақстанда 500 мыңнан астам өзбектер тұрады, оның ішінде Жамбыл облысында – 27,5 мың адам.

Өзбектердің басым көпшілігі мұсылмандар (93%), негізінен ханафи мазхабының сүнниттері.